Sözlükler: bilgiyi isimle saklamak

Başlamadan önce

Önceki dersteki örneği çalıştırmış olman ve dosya/çıktı ayrımını biliyor olman yararlı.

Öğrenme sırası: konuyu oku → çıktıyı tahmin et → örneği değiştir → alıştırmayı çöz → cevabını gerekçelendir.

Konu anlatımı

Bir öğrencinin adı ve puanı aynı türden sıra öğeleri değildir; farklı anlamdaki alanlardır. Anahtar-değer yapısı, bu bilgilere konum yerine bir adla erişmeyi sağlar. Böylece 0 konumunun isim olduğunu hatırlamak yerine ad anahtarını okursun. Verinin hangi soruya cevap verdiği yapıda görünür hâle gelir.

Her alanın var olacağını varsaymak gerçek veride hataya neden olur. Bir form gönderiminde veya API yanıtında şehir alanı eksik olabilir. Bu durumda varsayılan değer kullanmak, kayıt atlamak veya kullanıcıya düzeltme istemek farklı kararlardır. Önce eksik bilgiye uygulamanın nasıl davranacağını belirle.

Aynı anahtara ikinci kez değer yazmak çoğu yapıda yeni bir bağımsız kayıt oluşturmaz; o anahtarın değerini değiştirir. Birden çok öğrenci saklayacaksan tek öğrenci sözlüğüne isim eklemek yerine kayıtları bir koleksiyonda toplaman gerekebilir. Yapıyı seçmeden önce “bir kayıt mı, birden çok kayıt mı?” sorusunu sor.

Dictionary anahtar ve değer türlerini açıkça belirtir. Bu basit örnekte farklı alanları tek yapıda tutmak için değerleri string seçtik; kapsamlı öğrenci modeli için sınıf/record öğrenmelisin. TryGetValue eksik anahtar durumunu istisna atmadan ele almaya yardım eder.

İlk örneği oku ve dene

using System.Collections.Generic;

var ogrenci = new Dictionary<string, string>
{
    ["isim"] = "Ayşe",
    ["sehir"] = "İzmir"
};
Console.WriteLine(ogrenci["isim"]);

ogrenci["meslek"] = "Mühendis";
// Çıktı sırasını açıkça belirle
foreach (var anahtar in new[] { "isim", "sehir", "meslek" })
{
    Console.WriteLine($"{anahtar}: {ogrenci[anahtar]}");
}

Ayşe
isim: Ayşe
sehir: İzmir
meslek: Mühendis

Adım adım neden böyle çalışıyor?

1. ad ve puan farklı anlamdaki alanların anahtarlarıdır.
2. ad alanı Elif değerini verir.
3. puan alanının değeri 80’dir; örneğe göre sayı veya gösterim metni olarak tutulur.
4. sehir olmadığı için açık bir yedek değer seçilir.

using System;
using System.Collections.Generic;
class Program {
  static void Main() {
    var ogrenci = new Dictionary<string, string> {
      ["ad"] = "Elif", ["puan"] = "80"
    };
    Console.WriteLine(ogrenci["ad"]);
    Console.WriteLine(ogrenci["puan"]);
    Console.WriteLine(ogrenci.TryGetValue("sehir", out var sehir) ? sehir : "Belirtilmedi");
  }
}

Elif
80
Belirtilmedi

Kolaydan zora sen dene

1. Öğrencinin adını ve puanını değiştir.
2. sehir alanını ekle; yedek yerine gerçek değerin döndüğünü kontrol et.
3. Eksik alanın ekranda nasıl anlatılacağını düşün; sessizce yanlış bir şehir uydurmak yerine açık bir eksik bilgi mesajı yaz.

using System;
using System.Collections.Generic;
class Program {
  static void Main() {
    var ogrenci = new Dictionary<string, string> {
      ["ad"] = "Deniz", ["puan"] = "95"
    };
    Console.WriteLine(ogrenci["ad"]);
    Console.WriteLine(ogrenci["puan"]);
    Console.WriteLine(ogrenci.TryGetValue("sehir", out var sehir) ? sehir : "Belirtilmedi");
  }
}

Deniz
95
Belirtilmedi

Yaygın hata ve çözümü

1. Anahtarı büyük/küçük harf farkıyla yazmak aynı alanı bulmayabilir; adlandırmayı tutarlı yap.
2. Eksik alanı zorla var kabul etmek yerine dilin güvenli okuma veya varsayılan değer mekanizmasını kullan.

Kendini değerlendir

Ezberlemeden açıklayabiliyor musun?

İki farklı öğrenci için aynı ad anahtarını tek sözlükte tekrar tekrar yazmak neden yetmez?

Kendi çözümünde bir girdiyi değiştir. Çalıştırmadan önce beklenen sonucu yaz; gerçek sonuçla karşılaştır ve fark varsa hangi satırdan kaynaklandığını açıkla.

Kaynak ve çalışma ortamı

Örnekler küçük öğretim senaryolarıdır. Java/C#/PHP/Swift çalışma ortamını kendi cihazında ayrıca doğrula; yazılı sonuçlar beklenen davranışı açıklar.